Volg mij ook op Twitter LinkedIn Facebook

Bronvermelding: Praktijkboek Intervisie Monique Bellersen & Inez Kohlmann

Randvoorwaarden voor succesvol faciliteren

Intervisie is je blik verwijden

De kracht van Intervisie

Voor een succesvolle intervisie gelden spelregels en randvoorwaarden. Het deelnemen aan een intervisiebijeenkomst is een intensieve gebeurtenis. Het betreft een traject van meerdere bijeenkomsten met een vaste groep vakgenoten of collega’s,soms onbekende van elkaar. De facilitator (begeleider van de intervisie) heeft de taak het juiste leerklimaat te realiserenzodat de bespreking van de casuïstiek een optimaal resultaat oplevert voor de casusinbrenger. De praktijk heeft uitgewezen dat wanneer de randvoorwaarden of de spelregels in acht worden genomen dit positief bijdraagt aan het succes van de bijeenkomst, het collectief leren en de openheid in de groep.

In elke bijeenkomst wordt het proces doorlopen, waarvan de kenmerken afhangen van de gekozen intervisiemethode. De methode zorgt voor focus, structuur en resultaat. Elke bijeenkomst wordt gestart met een voorbereiding en afgesloten met een reflectie. Tijdens de reflectie wisselen deelnemers, facilitator en casusinbrenger uit wat de bijeenkomst heeft opgeleverd.

We onderscheiden twee categorieën randvoorwaarden:

  1. Randvoorwaarden die horen bij het organiseren van de intervisie, bijvoorbeeld het organiseren van een startbijeenkomst, het vastleggen van de intervisiebijeenkomsten, zorgdragen dat afspraken worden nagekomen etc.

  2. Randvoorwaarden die horen bij het als groep doorlopen van het intervisietraject. Het betreft:
    • professionele begeleiding van een facilitator
    • gebruik van een intervisiemethode;
    • rolverdeling;
    • collectieve contractering; - gevoel van onderling vertrouwen en veiligheid;
    • gelijkheid;
    • aanwezigheid;
    • feedback en reflectie; - autonomie en eigen verantwoordelijkheid;
    • locatie;
    • tijd;
    • beëindiging intervisiegroep.

Rollen bij intervisie

Succesvolle intervisie is afhankelijk van diverse factoren. Behalve een passende casus en een intervisiemethode is een goede invulling van de verschillende rollen van groot belang. Deze rollen zorgen ervoor dat de casusinbrenger maximaal geholpen wordt bij het inzichtelijk maken van zijn vraagstuk. Het geeft focus voor alle betrokkenen en rust omdat er vertrouwd kan worden op een afgesproken structuur. Het is van belang de diverse rollen vooraf te bespreken. De facilitator is alert op een goede uitvoering ervan. Een goede uitvoering heeft een positieve weerslag op de kwaliteit van de intervisie. Men gaat op elkaar in, er is minder discussie bij onduidelijkheden en de casusinbrenger behoudt meer de aandacht. Het is belangrijk dat de onderscheiden rollen goed worden uitgevoerd, anders wordt intervisie als minder effectief ervaren en verliest het diepgang. Wij onderscheiden drie verplichte rollen en een optionele.

Randvoorwaarden voor succesvol faciliteren

De verplichte rollen zijn:

  1. Een facilitator die aan de hand van de intervisiemethode de bijeenkomst begeleidt;
  2. Een casusinbrenger die het vraagstuk aandraagt;
  3. De deelnemers die de casusinbrenger helpen inzicht in het vraagstuk te krijgen.


Optioneel:

- Waarnemers die aanvullende informatie kunnen geven of een rol kunnen krijgen wanneer het een grote groep deelnemers betreft.

De facilitator

De facilitator

De facilitator heeft een belangrijke rol. Hij zorgt voor het juiste leerklimaat, de (procesmatige) begeleiding van de intervisiemethode en het bewaken van de afspraken. De kwaliteit van de facilitator is van directe invloed op de kwaliteit van de intervisiebijeenkomst. De facilitator verheldert, bewaakt en ondersteunt de structuur van het intervisieproces en zorgt voor het duidelijk doorlopen en afronden van de verschillende processtappen. Hij heeft oog voor het groepsproces en de opbrengst voor de casusinbrenger.

De facilitator:

  • Kent de toegepaste intervisiemethode; 
  • Stimuleert juiste vraagstelling en feedback;
  • Checkt de bevindingen van de casusinbrenger;
  • Zorgt voor een open, lerende sfeer;
  • Rondt af met reflectie en maakt vervolgafspraken.

De casusinbrenger en casus

De casusinbrenger kiest bij voorkeur een recente, werk gerelateerde situatie voor de casus. De casus gaat over een werksituatie die de casusinbrenger als een vraagstuk of puzzel ervaart. De situatie die de casusinbrenger aandraagt, wordt beschouwd als leersituatie. Hij dubt of twijfelt over de te verrichten of al verrichte interventies: heb ik het goed gedaan, heb ik het goede gedaan; heb ik het met de juiste reden gedaan? Of: Wat vragen ze nou precies van me? Het kan bijvoorbeeld gaan over een analyse, een voorgenomen aanpak of een incident tijdens een project. Het criterium voor de keuze is dat de casusinbrenger zijn handelen en subjectieve voorkeuren of opvattingen in die situatie enigszins objectief kan bekijken. Maar vooral ook dat hij zich persoonlijk verbonden voelt bij de casus en de vraag die hij aan de deelnemers voorlegt. De praktijk leert dat de casus over het algemeen ook het leerproces bij de deelnemers activeert vanuit een herkenning van (delen van) het vraagstuk.

Randvoorwaarden voor succesvol faciliteren

De casusinbrenger kan zijn casus vooraf voorbereiden op papier en stuurt deze rond naar de groep. Afhankelijk van de wensen uit de groep kan voor deze manier gekozen worden. Tijdens de bijeenkomst schetst de casusinbrenger zijn casus kort en helder en probeert gedurende de bijeenkomst open te staan voor vragen van de deelnemers. De deelnemers zijn er om hem te helpen inzicht te krijgen in het vraagstuk en stellen helpende vragen (zie voorbeelden van vragen in het document ‘inspiratie voor vragen’ ). Tussentijds heroverweegt de casusinbrenger zijn vraagstuk. Het kan zijn dat hij zijn
vraag één of meer keren moet herformuleren vanuit de inzichten die worden opgedaan tijdens de intervisiebijeenkomst. Aan het einde van de casusbespreking formuleert hij de inzichten en voorgenomen acties. Tijdens de volgende intervisiebijeenkomst vertelt hij over de resultaten. Eventueel informeert hij zijn groep tussentijds.

De deelnemers kunnen ruim van tevoren afspreken wie de volgende keer een casus inbrengt. Het is aan te bevelen om in de intervisiebijeenkomst aan urgente situaties voorrang te geven.

De casusinbrenger:

  • Identificeert een voor hem relevante casus;
  • Bereidt de casus voor;
  • Kan zijn casus helder schetsen;
  • Stelt zijn oordeel uit tijdens het bevragen door de deelnemers;
  • Doet zelfonderzoek via de gestelde vragen;
  • Zoekt actief naar toe te passen veranderingen bij zichzelf


Casus:

Een casusinbrenger formuleert vooraf de casus of doet dit aan het begin van de intervisie bijeenkomst. De casus is een situatie die recentelijk heeft plaatsgevonden en waar de casusinbrenger een actieve rol in speelt/heeft gespeeld. Bij het beschrijven van de casus verwoordt hij feiten die hebben plaatsgevonden, zijn gevoelens en meningen die hij hierbij heeft, alsook zijn rol in de situatie. Hij geeft aan wat hij wil bereiken met de intervisiebespreking.

Hij geeft antwoord op de vragen:

  • Wat is de aard van het vraagstuk;
  • Wat was nodig;
  • Waarvoor nam ik de verantwoordelijkheid;
  • Wat wilde ik tot stand brengen;
  • Wat heb ik gedaan;
  • Wat werkte voor en tegen;
  • Wat waren mogelijkheden en tegenwerkingen?

Hij sluit af met de formulering van het vraagstuk: ‘Mijn vraag is….’

De deelnemer

Bij intervisie is iedere deelnemer medeverantwoordelijk voor een bijdrage in het inzichtelijk krijgen van de casus voor de casusinbrenger. Het is belangrijk dat de deelnemer zich niet als ‘adviseur’ van de casusinbrenger opstelt, maar de casusinbrenger helpt om zélf te ontdekken wat meespeelde in de te onderzoeken situatie. Dat vergt aandacht enconcentratie. De deelnemers laten zien en horen dat ze naar de casusinbrenger luisteren en dat ze geïnteresseerd zijn in zijn handelen, opvattingen en eigenschappen. De deelnemers stellen open, helpende vragen aan de hand van geobserveerd
gedrag van de casusinbrenger en zijn verhaal. Zij besteden meer aandacht aan het denken, doen en voelen van de casusinbrenger zelf dan aan de casus of de wens de vraag zelf te willen begrijpen. De interventies van de deelnemers moeten zo zijn dat de casusinbrenger ze als ondersteunend ervaart.

Randvoorwaarden voor succesvol faciliteren

Deelnemer intervisiegroep: ‘Al heel lang worstelde ik met een dilemma; één sessie intervisie was genoeg om mij echt verder te helpen! Ik kan er nu echt zélf iets mee!’

De deelnemers:

  • Stellen heldere, duidelijke helpende vragen;
  • Luisteren actief en observeren het gedrag van de casusinbrenger;
  • Stellen niet de casusinhoud centraal, maar het denken en doen van de casusinbrenger in relatie tot de vraag;
  • Letten op lichaamstaal en non-verbale communicatie van de casusinbrenger;
  • Geven feedback op uitspraken van de casusinbrenger, en op proces en inhoud.

Waarnemers

Waarnemers kunnen extra informatie geven aan de casusinbrenger rondom zijn specifieke gedragingen. De casusinbrenger kan vragen of de waarnemers letten op hoe de casusinbrenger reageert bij het bespreken van de casus. De waarnemers kunnen ook kijken naar de facilitator of het totale groepsproces. De waarnemers zitten in een buitenring, bijvoorbeeld achter de actieve kring waarin de deelnemers vragen stellen. Zij nemen niet deel aan het gesprek. Na afloop geven zij feedback aan de casusinbrenger.

De waarnemers:

  • Hebben oog voor (specifieke) gedragingen en non-verbale informatie;
  • Nemen niet actief deel aan de bijeenkomst;
  • Geven feedback na afloop.

De effecten van intervisie

  • Persoonlijke oplossingsgerichtheid en creativiteit van de deelnemers stijgt;
  • Deelnemers komen beter en sneller tot de kern van een probleem;
  • Deelnemers zijn in staat om effectieve vragen te stellen;
  • Verhoging van het zelfvertrouwen;
  • Leren van elkaar (lerende organisatie);
  • Intervisie kost relatief weinig tijd (2 uur per sessie);
  • Intervisie kun je prima zelf vormgeven in je organisatie.

Intervisie is de pot met goud van elke organisatie

Annemarie van Weelie, Coaching & HRM Advies

Joomla SEF URLs by Artio

Publicaties

  • Stel je voor… Medewerkers zijn gelukkig in hun werk…

    Van beoordelingsgesprek naar geluksgesprek Wetenschappelijk onderzoek onderschrijft het: Gelukkig werken laat je beter functioneren en goed...

  • Werken aan Gelukkig Werken loont!

    Over een week start ik met de opleiding tot Gelukkig Werken-coach bij Onno Hamburger. Ter voorbereiding herlees ik het boek ‘Gelukkig Werken’ , dat hij...

  • Geen seconde spijt!

    Op de kop af 50 jaar heeft hij bloemen en planten aan de deur verkocht in diverse dorpen in de regio vanuit een oud wit busje. Weer of geen weer,...


Alle publicaties

Neem contact op!

Annemarie van Weelie

Interim HRM, Coaching en Training
Asperen

Bel mij op 06 51939899

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

KvK 30283325


Profile Dynamicslogo wil